22-07-2007, 13:19:01 PM
Bilgisayarin hayatimiza girmesiyle bazi insanlarin davranislarini, dusuncelerini, konusmalarini kisaca yasayisini da bilgisayara gore degistirdigini gorur olduk. Televizyonu bilgisayardan seyretme, kurani, muzigi bilgisayardan dinleme, ezan saatlerini bilgisayar uyarisi ile ogrenme, evdeki esyalari bilgisayara gore duzenleme, bilgisayar vasitasiyla arkadas bulma ve muhabbet etme vs. vs. vs... islevi ve maharetleri acisindan bilgisayar hayatimizin bir parcasi oldu. Bilgisayar o kadar ''biz'' oldu ki; aile okul ve arkadas hayatimizi degistirdi. Hele hele internette bagliysa bilgisayar sorma gitsin. Bir curcuna ki anlatmakla bitmez. Her turlu (hayir, ser fark etmez) siteye giris imkani sagladigi gibi cikisi olmayan bir maceraya surukler insani aslinda.
Bunca bilgisayar kullanicisinin yine İnternet ortaminda bulustuklari, dertlestikleri bir yer vardir elbet (her kurum veya kurulus calisanlarinin bir araya geldigi eglendigi Lokal'ler gibi). İste bizde bu yazimizda ''internet lokallerinden'' yani kisa adi cet'ten bahsedecegiz.
Chat Kelimesi
İngilizce bir kelime olup (ki biz buna bundan sonra cet diyecegiz) Turkce karsiligi; sohbet etmek, muhabbet etmek, laklak etmek olup cetlesmek, cettirivermek, chatlamak bu kelimenin Turkce versiyonlaridir. Turk Dil Kurumu tarafindan her ne kadar kabul edilmese de bu kelimeden turetilen deyimler vardir. Cete gelmek, cette gorusmek, cet aski, cet mubaregi, Allah cetini versin, Allah seni cetci basi (Op, ircop, admin) yapsin vb deyimler bunlara ornektir.
Sosyal Hayatlari
''Sosyal hayat da ne demek'' cumlesi onlar tarafindan cok sık kullanilan cumleler arasindadir. Yasadigimiz hayattaki sorunlari bir kenara birakarak cet odalarindaki olaylari ve sorunlari onemseyen insanlardir. Orneklerini hep cetten verirler. Orada yasadiklarindan anlatirlar. Genelde soze; ''Soledigin bu konu gecen cette basima geldi'' seklinde baslarlar. Onlarin sosyal hayatlari sanal dunyadir. Sosyal hayat ise onlara gore sanaldir. Kullandiklari dil de cette kullandiklari dildir. ''Tamam'' yerine ''okkee'' kelimesini kullanirlar. Ancak, cetten anlamayan insanin bu konusma tarzindan bisi anlamadigi her halinden bellidir. Namaz kilarken, arkadaslariyla muhabbet ederken, yemek yerken, tatildeyken hep cetteki sorunlar kafasini mesgul eder. Hatta bazilarinin yanlislikla 4 rekatlik namazlari 5 rekata cikardigi vakidir. Gercek hayatta onlarin ne oldugu onemli degildir. Cette karizmatik olmalari yeter de artar bile. Hayatinda olamayacagi kadar guclu, yakisikli, bilgili ve muslumandir. Ve o dunya insanlari onu ole tanimaktadir. Onun icin bu karizmanin cizilmesinden daha kotu bir durum yoktur. Bilgisayar bunyesinde yasadiklarindan cogunun arkadasi yoktur. Bundan ziyade zaten cevresiyle pek iliski kurabilen biri degildir. Onlar icin cetteki arkadaslari yeterlidir.
Ne yer, ne icer, nasil yasarlar?
Genellikle fast food denilen aperatif yiyeceklerle beslenirler. Bilgisayar basindan kalkamadiklarindan yemek ve uyku duzenleri saglikli degildir. Aceleyle mutfaga kosarak ayakta bisiler atistirmayi tercih edenler genelde kotu cetci, mutfaktan yiyecekleri alip bilgisayar basinda atistiranlar iyi cetci olarak adlandirilirlar. Ancak mutfakta yemeyi tercih edenler bilgisayar basindan ayrildiklarindan takma adlarinin basina veya sonuna (ornek olarak takma adimiz abuzer olsun) abuzer_away, abuzer_yemek_yiyo, abuzer_yoq, abuzer_mama_yiyo, abuzer_karpuzyer, abuzer_disarda, abuzer_mesgul, abuzer_gelecek, geberesice_abuzer, abuzer_tikiniyo gibi ekler getirerek bilgisayar basinda olmadiklarini karsi tarafa bildirirler. Cafelerde olanlar ise cafe sahibini cagirarak yuzune bile bakmadan hatta eger o an cetteki muhabbeti komikse gulerek ''hihihi kasarli bi tost alabilirmiyim'' diyerek aclik gidermeye calisirlar. İbadet edenler ise abuzer_namazda, abuzer_dua_ediyo, abuzer_ucuyor takma adlarini kullanirlar.
Flort veya Kiz arkadas
Cette ki kiz arkadas genelde evden katilan bayanlardir. Kafelerden katilan kiz arkadaslar kalici olmayan kiz arkadaslardir. Ama kiz arkadaslarin hicbir zaman kiz arkadas olarak kalmadigi, ilerde bunlarin isim degistirip Flort adini aldigi bilinmektedir. Gerisi malum. İslami kanallarda ise bu durum daha da farklidir. Florte dinen cevaz verilmediginden kiz arkadaslar burada ''abla, kardes, baci, namusum'' adini almistir. Bir zaman sonra isimle hitap etmeler, ''Karsilikli konusmamizda dinen ne sakinca olabilir ki'' demeler, ''yolda seni gormemle resmini bana gostermen arasinda ne fark var ki'' seklindeki cumlelerle resim istemeler, ''vallaha kiz kardesim seni cok merak etti bakmak istiyor resmine'' deyip yalan soylemeler kendini gostermektedir. Resimler alinir gonderilir. Eger kiz veya erkek begenilmezse ''cok samimi bir dost ifadesi var yuzunde senin'' denilerek karsi tarafin begenilmedigi ifade edilir. Begenilmisse ''gozlerin cok guzelmis'', ''basortunun rengi en sevdigim renk'', ''ne guzel gulmussun, Allah sahibine bagislasin hehehe'' gibi sirnasma ifadeleri gozlenir.
İsin enteresan tarafi bu samimiyet ilerledikce asiri derecede hoslanmalar ve bu isi resmiyete dokmek isteyenler cikmaktadir. Evlenme teklifi almak bir kizin cet hayatinin donum noktasidir. Seven iki insan arasindaki kiskanclik vs kavgalar aynen burada da yasanmaktadir. Seven bir insanin baskalariyla konusmasi burada ihanet olarak adlandirilir. Askim, hayatim, canim, sevdigim, melegim, gozumun nuru vs sevgi ifadeleri burada cok sık kullanilir. Her zaman ayni cet odasinda bulusulur ve hangi saatte gelinecegine genelde kiz tarafi karar verir (erkek delikanlilik yaparak zamanini ona gore ayarlar). Bu iliskiye dini bir kimlik kazandirmak icin genelde ilk teklif erkek tarafindan gelir ve ''nikah kiydiralim'' der. Kiz buna ezelden razidir. Kiz tarafindan geldigi de vakidir. Nikah kiyacak hocalar aranir. Ama kimse buna razi gelmez. İsi tatliya baglayamayanlar genelde ilerde yapariz insaallah diyerek nikah meselesine ara verirler. Cette nikah olur mu? Bilmem vallahi, ben olmaz dedim. Bir de siz sorun bakalim olur muymus.
İliskinin bitmesi ya dedikoduyla, ya daha guzel sozler soyleyen baska birinin ortaya cikmasiyla yada taraflardan birinin telefon faturasini yatiramamasi sonucu baglantinin kesilmesiyle olur. Erkek veya kizin anne-babalari tarafindan durum fark edildikten sonra dayak yiyerek iliskiye mecburiyetten son vermeleri cok az gorulen bir bitis seklidir.
Karsi Cins
Cette karsi cins faktoru cok onemlidir. Genelde bekarlar ve aile hayatinda problemi olanlar, az sayida da macera pesinde olanlar cette karsi cinsi ararlar. Karsilikli resim istemeler, kalici olmasi icin mail adresi ici yalvarmalar ve hatta nazlanmalar karsilikli iki cins arasindaki kur olarak nitelendirilir. İlk basta herkes abidir, abladir yada kardestir. Cet mudavimlerinin her tanistigi bayan onun icin ilk bayandir ve ondan once hic kimseyle bu derece samimi muhabbet etmemistir. Eger bayanda erkegin muhabbetinden hoslanmissa ve o an muhabbet edecek kimseyi bulamamissa ''cok sekersin yaaa'' gibi gaz verici kelimelerle erkegin bu konusmaya devami saglanir. Muhabbetin ertesi gune ve daha sonraki gunlerde devam etmesini saglamak icin genelde mail adresleri istenir. İCQ numaralari icin dil dokulur. Telefon numarasi vermek her babayigit bayanin harci olmadigi gibi verenlerde azimsanmayacak kadar coktur. Ama uzun bir muhabbetten sonra yine telefon numarasi vermeyen bayan, erkek tarafindan ''amaaaaaann sende cok sıktın beee'' ifadesiyle ugurlanir. İslami kanallarda ise, genelde karsi cinsi konusturmak oldukca zordur. İslami kanallara giren her bayan ve erkek dini kimligini ve bilgisini yanina alarak gelir. Onlar artik birer mucahit ve muca dir. Ve dine hizmet icin bu kanallara gelmislerdir. İlk selam genelde erkek tarafindan bayana verilir. Ve gecerli bir mazereti, bir sorusu veya istegi vardir. Yada cok edebi bir cumleyle yahut bir ayet veya hadisle soze baslarlar. Bu ilk giris kimlik tespit girisidir. Kivrak zekasi olanlar hemen konusturur bayani. Ve muhabbet alir basini gider. Bazi erkekler tam bir mucahittir. Bayanlarla konusmaz!. Kadinin sesi haramsa(!) yazisi da haramdir mantigiyla yola cikarlar ve asla bayanlarla konusmazlar. Erkek bayani etkilemek icin olmadik dini meseleler acar ve bir seyler anlatmaya calisir. Bayan kendini ispatlamak arzusundadir ve dogruda yanlista olsa itiraz eder. Amac meseleyi tartismak degil, erkek icin bayanla konusma bayan icinse erkekle konusma durtusunu tatmin etmektir. Dini hassasiyet tasiyan bazi kimseler, islami kanallarda gideremedigi geyik muhabbet ihtiyacini zurna, ayna, ayva vs kanallarda gidermeye calisirlar. Bu kanallarda oldugu gibi asla cinsellik konusulmaz. Yinede konusmak isteyenler ise soru cevap seklinde meseleye girerler ve ''Allah, hakki anlatmakta haya talep etmez'' hadisi serifinin altina burunurler.
Cete giren her erkek aslinda cok esprilidir. Hepsi birer Cem Yilmaz veya Yilmaz Erdogan'dir. Espri delikanlinin yitik maldir, nerde bulsa alir. Karizma susleyicidir. Karsi cinsi etkilemenin ilk yolu kullanilan takma addir. Bekar21m, yanliz_cocuk, abuzer_citirkizlara_chat_ogretiyo, KaRiZMaTiK, hanedan vs... Eger islami bir kanaldaysaniz zit takma adlar daima ilgi ceker; ateist22m, ilahiyatci_hoca, fetvaci_naci. İslami kanalda olmasina ragmen gayri islami takma adiyla kanala gelenler hemen atilirlar. Bazi islami kanallarda ise yas, cinsiyet bildiren takma adlar, bayan takma adlari kanallara sokmazlar. Bu durumda is basa duser ve arastirmaci gazetecilik ruhu olanlar bayanlari gene bulur. Erkekler vakar, bayanlar ise namus ve edep abidesidirler.
Bir cet odasinda bayanlarin bulunmasi o odanin reytinginin artmasi demektir. Bu sebeple genelde operatorler bayanlardan secilir.
Bunca bilgisayar kullanicisinin yine İnternet ortaminda bulustuklari, dertlestikleri bir yer vardir elbet (her kurum veya kurulus calisanlarinin bir araya geldigi eglendigi Lokal'ler gibi). İste bizde bu yazimizda ''internet lokallerinden'' yani kisa adi cet'ten bahsedecegiz.
Chat Kelimesi
İngilizce bir kelime olup (ki biz buna bundan sonra cet diyecegiz) Turkce karsiligi; sohbet etmek, muhabbet etmek, laklak etmek olup cetlesmek, cettirivermek, chatlamak bu kelimenin Turkce versiyonlaridir. Turk Dil Kurumu tarafindan her ne kadar kabul edilmese de bu kelimeden turetilen deyimler vardir. Cete gelmek, cette gorusmek, cet aski, cet mubaregi, Allah cetini versin, Allah seni cetci basi (Op, ircop, admin) yapsin vb deyimler bunlara ornektir.
Sosyal Hayatlari
''Sosyal hayat da ne demek'' cumlesi onlar tarafindan cok sık kullanilan cumleler arasindadir. Yasadigimiz hayattaki sorunlari bir kenara birakarak cet odalarindaki olaylari ve sorunlari onemseyen insanlardir. Orneklerini hep cetten verirler. Orada yasadiklarindan anlatirlar. Genelde soze; ''Soledigin bu konu gecen cette basima geldi'' seklinde baslarlar. Onlarin sosyal hayatlari sanal dunyadir. Sosyal hayat ise onlara gore sanaldir. Kullandiklari dil de cette kullandiklari dildir. ''Tamam'' yerine ''okkee'' kelimesini kullanirlar. Ancak, cetten anlamayan insanin bu konusma tarzindan bisi anlamadigi her halinden bellidir. Namaz kilarken, arkadaslariyla muhabbet ederken, yemek yerken, tatildeyken hep cetteki sorunlar kafasini mesgul eder. Hatta bazilarinin yanlislikla 4 rekatlik namazlari 5 rekata cikardigi vakidir. Gercek hayatta onlarin ne oldugu onemli degildir. Cette karizmatik olmalari yeter de artar bile. Hayatinda olamayacagi kadar guclu, yakisikli, bilgili ve muslumandir. Ve o dunya insanlari onu ole tanimaktadir. Onun icin bu karizmanin cizilmesinden daha kotu bir durum yoktur. Bilgisayar bunyesinde yasadiklarindan cogunun arkadasi yoktur. Bundan ziyade zaten cevresiyle pek iliski kurabilen biri degildir. Onlar icin cetteki arkadaslari yeterlidir.
Ne yer, ne icer, nasil yasarlar?
Genellikle fast food denilen aperatif yiyeceklerle beslenirler. Bilgisayar basindan kalkamadiklarindan yemek ve uyku duzenleri saglikli degildir. Aceleyle mutfaga kosarak ayakta bisiler atistirmayi tercih edenler genelde kotu cetci, mutfaktan yiyecekleri alip bilgisayar basinda atistiranlar iyi cetci olarak adlandirilirlar. Ancak mutfakta yemeyi tercih edenler bilgisayar basindan ayrildiklarindan takma adlarinin basina veya sonuna (ornek olarak takma adimiz abuzer olsun) abuzer_away, abuzer_yemek_yiyo, abuzer_yoq, abuzer_mama_yiyo, abuzer_karpuzyer, abuzer_disarda, abuzer_mesgul, abuzer_gelecek, geberesice_abuzer, abuzer_tikiniyo gibi ekler getirerek bilgisayar basinda olmadiklarini karsi tarafa bildirirler. Cafelerde olanlar ise cafe sahibini cagirarak yuzune bile bakmadan hatta eger o an cetteki muhabbeti komikse gulerek ''hihihi kasarli bi tost alabilirmiyim'' diyerek aclik gidermeye calisirlar. İbadet edenler ise abuzer_namazda, abuzer_dua_ediyo, abuzer_ucuyor takma adlarini kullanirlar.
Flort veya Kiz arkadas
Cette ki kiz arkadas genelde evden katilan bayanlardir. Kafelerden katilan kiz arkadaslar kalici olmayan kiz arkadaslardir. Ama kiz arkadaslarin hicbir zaman kiz arkadas olarak kalmadigi, ilerde bunlarin isim degistirip Flort adini aldigi bilinmektedir. Gerisi malum. İslami kanallarda ise bu durum daha da farklidir. Florte dinen cevaz verilmediginden kiz arkadaslar burada ''abla, kardes, baci, namusum'' adini almistir. Bir zaman sonra isimle hitap etmeler, ''Karsilikli konusmamizda dinen ne sakinca olabilir ki'' demeler, ''yolda seni gormemle resmini bana gostermen arasinda ne fark var ki'' seklindeki cumlelerle resim istemeler, ''vallaha kiz kardesim seni cok merak etti bakmak istiyor resmine'' deyip yalan soylemeler kendini gostermektedir. Resimler alinir gonderilir. Eger kiz veya erkek begenilmezse ''cok samimi bir dost ifadesi var yuzunde senin'' denilerek karsi tarafin begenilmedigi ifade edilir. Begenilmisse ''gozlerin cok guzelmis'', ''basortunun rengi en sevdigim renk'', ''ne guzel gulmussun, Allah sahibine bagislasin hehehe'' gibi sirnasma ifadeleri gozlenir.
İsin enteresan tarafi bu samimiyet ilerledikce asiri derecede hoslanmalar ve bu isi resmiyete dokmek isteyenler cikmaktadir. Evlenme teklifi almak bir kizin cet hayatinin donum noktasidir. Seven iki insan arasindaki kiskanclik vs kavgalar aynen burada da yasanmaktadir. Seven bir insanin baskalariyla konusmasi burada ihanet olarak adlandirilir. Askim, hayatim, canim, sevdigim, melegim, gozumun nuru vs sevgi ifadeleri burada cok sık kullanilir. Her zaman ayni cet odasinda bulusulur ve hangi saatte gelinecegine genelde kiz tarafi karar verir (erkek delikanlilik yaparak zamanini ona gore ayarlar). Bu iliskiye dini bir kimlik kazandirmak icin genelde ilk teklif erkek tarafindan gelir ve ''nikah kiydiralim'' der. Kiz buna ezelden razidir. Kiz tarafindan geldigi de vakidir. Nikah kiyacak hocalar aranir. Ama kimse buna razi gelmez. İsi tatliya baglayamayanlar genelde ilerde yapariz insaallah diyerek nikah meselesine ara verirler. Cette nikah olur mu? Bilmem vallahi, ben olmaz dedim. Bir de siz sorun bakalim olur muymus.
İliskinin bitmesi ya dedikoduyla, ya daha guzel sozler soyleyen baska birinin ortaya cikmasiyla yada taraflardan birinin telefon faturasini yatiramamasi sonucu baglantinin kesilmesiyle olur. Erkek veya kizin anne-babalari tarafindan durum fark edildikten sonra dayak yiyerek iliskiye mecburiyetten son vermeleri cok az gorulen bir bitis seklidir.
Karsi Cins
Cette karsi cins faktoru cok onemlidir. Genelde bekarlar ve aile hayatinda problemi olanlar, az sayida da macera pesinde olanlar cette karsi cinsi ararlar. Karsilikli resim istemeler, kalici olmasi icin mail adresi ici yalvarmalar ve hatta nazlanmalar karsilikli iki cins arasindaki kur olarak nitelendirilir. İlk basta herkes abidir, abladir yada kardestir. Cet mudavimlerinin her tanistigi bayan onun icin ilk bayandir ve ondan once hic kimseyle bu derece samimi muhabbet etmemistir. Eger bayanda erkegin muhabbetinden hoslanmissa ve o an muhabbet edecek kimseyi bulamamissa ''cok sekersin yaaa'' gibi gaz verici kelimelerle erkegin bu konusmaya devami saglanir. Muhabbetin ertesi gune ve daha sonraki gunlerde devam etmesini saglamak icin genelde mail adresleri istenir. İCQ numaralari icin dil dokulur. Telefon numarasi vermek her babayigit bayanin harci olmadigi gibi verenlerde azimsanmayacak kadar coktur. Ama uzun bir muhabbetten sonra yine telefon numarasi vermeyen bayan, erkek tarafindan ''amaaaaaann sende cok sıktın beee'' ifadesiyle ugurlanir. İslami kanallarda ise, genelde karsi cinsi konusturmak oldukca zordur. İslami kanallara giren her bayan ve erkek dini kimligini ve bilgisini yanina alarak gelir. Onlar artik birer mucahit ve muca dir. Ve dine hizmet icin bu kanallara gelmislerdir. İlk selam genelde erkek tarafindan bayana verilir. Ve gecerli bir mazereti, bir sorusu veya istegi vardir. Yada cok edebi bir cumleyle yahut bir ayet veya hadisle soze baslarlar. Bu ilk giris kimlik tespit girisidir. Kivrak zekasi olanlar hemen konusturur bayani. Ve muhabbet alir basini gider. Bazi erkekler tam bir mucahittir. Bayanlarla konusmaz!. Kadinin sesi haramsa(!) yazisi da haramdir mantigiyla yola cikarlar ve asla bayanlarla konusmazlar. Erkek bayani etkilemek icin olmadik dini meseleler acar ve bir seyler anlatmaya calisir. Bayan kendini ispatlamak arzusundadir ve dogruda yanlista olsa itiraz eder. Amac meseleyi tartismak degil, erkek icin bayanla konusma bayan icinse erkekle konusma durtusunu tatmin etmektir. Dini hassasiyet tasiyan bazi kimseler, islami kanallarda gideremedigi geyik muhabbet ihtiyacini zurna, ayna, ayva vs kanallarda gidermeye calisirlar. Bu kanallarda oldugu gibi asla cinsellik konusulmaz. Yinede konusmak isteyenler ise soru cevap seklinde meseleye girerler ve ''Allah, hakki anlatmakta haya talep etmez'' hadisi serifinin altina burunurler.
Cete giren her erkek aslinda cok esprilidir. Hepsi birer Cem Yilmaz veya Yilmaz Erdogan'dir. Espri delikanlinin yitik maldir, nerde bulsa alir. Karizma susleyicidir. Karsi cinsi etkilemenin ilk yolu kullanilan takma addir. Bekar21m, yanliz_cocuk, abuzer_citirkizlara_chat_ogretiyo, KaRiZMaTiK, hanedan vs... Eger islami bir kanaldaysaniz zit takma adlar daima ilgi ceker; ateist22m, ilahiyatci_hoca, fetvaci_naci. İslami kanalda olmasina ragmen gayri islami takma adiyla kanala gelenler hemen atilirlar. Bazi islami kanallarda ise yas, cinsiyet bildiren takma adlar, bayan takma adlari kanallara sokmazlar. Bu durumda is basa duser ve arastirmaci gazetecilik ruhu olanlar bayanlari gene bulur. Erkekler vakar, bayanlar ise namus ve edep abidesidirler.
Bir cet odasinda bayanlarin bulunmasi o odanin reytinginin artmasi demektir. Bu sebeple genelde operatorler bayanlardan secilir.
ve daha degisik versiyonlar kahkaha atma sekilleridir. Kullanicilar turkce karakterler kullanamadiklarindan takma adlarindaki turkce harfleri anlamsiz bir sekilde belirtirler. Mesela ''şımarık'' kelimesini ingilizceden hareketle ''shİmarİk'' olarak degistirirler. Bazi turk kullanicilar klavyeleri turkce olmasina ragmen yazilarini ingilizce karakterlerle yazmaya (karizma meselesi) calisirlar. İslami kanallarda isim, yas, sormak cok abestir. Muhabbetin ilerleyen merhalelerinde kendiliginden ortaya cikmasi suretiyle anlasilir.