MÜLAKAT NEDİR?
İki kişi veya bir kişi ile bir grup arasında sözlü bilgi alışverişidir. Belirli bir amaç doğrultusunda yapılan yüzyüze görüşmedir. Bu bilgi alışverişi her zaman olmasa da genellikle planlanmıştır. İki tarafın da konuşma ve dinlemesini içerir.

MÜLAKAT YÖNTEMLERİ VE TÜRLERİ

Herhangi bir iş görüşmesi farklı şekillerde uygulanabilir. Görüşmeciler, farklı görüşme yöntemlerini uygulayarak söz konusu pozisyon için en uygun adayı belirlemeye çalışırlar. Görüşmenin çeşidine göre, görüşmenin yapısı, sorulacak sorular ve ölçülmek istenen nitelikler ve yetkinlikler farklılık gösterebilir. Altı farklı görüşme çeşidinden bahsedebiliriz:

1.Birebir Görüşmeler
2.Panel Görüşmeler
3.Çalışma Arkadaşları Grubu
4.Sıralı Görüşmeler
5.Değerlendirme Merkezi
6.Telefon Görüşmeler


Yapılandırılmamış mülakat da denir.

En çok kullanılan, esnek ama sonuçları çok tartışılan bir yöntemdir. Aday ile tüm görüşmeler bire bir olarak, yalnız yapılır. Bu yöntemde subjektif değerlendirmelerin görüşmeyi etkilemesi kaçınılmazdır; uygulanması halinde görüşme sürecinin çok iyi planlanması ve etkin bir ön hazırlık yapılması şarttır. Birebir görüşmeler genellikle işveren firmanın bir temsilcisi tarafından yürütülür. Bu görüşmelerin yapısı önceden belirlenebileceği gibi, sohbet havasında da geçebilir. Amaç, söz konusu pozisyon için uygunluk derecesinin belirlenmesidir. Bazı firmalar, birebir görüşmeleri çok rahat ve sohbet havasında yürütmeyi tercih eder. Bunun aday üzerinde rahatlatıcı etki yaptığına ve bilgi alış verişini kolaylaştırdığı savunulur. Buna karşılık bazı firmalar "stres görüşmesi" denilen ve adayın doğal tepkilerini ortaya çıkardığı savunulan yöntemleri kullanmayı tercih eder. Birebir görüşmelerin en büyük dezavantajı değerlendirmenin tek bir kişi tarafından yapılması ve daha subjektif kararların verilmesine neden olmasıdır.

Bu tür görüşmelerde katılımcıya görüşmeyi yönlendirme imkanı verilmiştir. Açık uçlu soruar sorulur. “Son işinizde hakkında neler söyleyebilirsiniz?” vb.

Amaç, tartışmalarda alınmayacak bilgi, duygu ve davranışalr hakkında bilgi almaktır. Bu görüşmeyi katılımcılar kontrol ettiğinden, yapılandırılmış sorular sorular sorulmadığından katılımcıları birbirleri ile karşılaştırmak zordur. Bu yöntem daha çok üst düzey yönetici seçiminde kullanılır.


ÇALIŞMA ARKADAŞLARI GRUBU

Bu yöntem, son yıllarda gittikçe daha fazla önem kazanan ekip / takım anlayışının eleman seçme sistemine yansımasıdır. Bu yöntemde seçimin ağırlığı, seçilecek kişinin birlikte çalışacağı ekip üyelerindedir. Bir anlamda panel yöntemine dönüştüğü söylenebilir. Ancak buradaki görüşmenin asıl amacı gruba uyumun ölçülmesidir. Ekip çalışması ve proje bazlı işlerde kullanımın olumlu sonuçlar verdiği gözlenmiştir. Bu tür küçük gruplardan oluşan iş görüşmelerinin amacı daha çok derinlemesine bir görüşme yapmak veya teknik bilgiyi ölçmektir. Bu yöntem ayrıca son işe alım kararını vermeyecekleri halde, başka çalışanların da işe alım sürecinde rol almalarını sağlar. En büyük avantajı, uzun vadede birlikte çalışması söz konusu olan kişilerin önceden birbirlerini tanımalarını sağlamasıdır. Ayrıca çalışanların işe alım sürecine dahil edilmesi onları motive etmekte, karar mekanizmasında önemli rol aldıklarını düşünmelerine olanak vermektedir.

SIRALI GÖRÜŞMELER

Sıralı görüşmelerde birebir ancak birbiri ardına yapılan birkaç görüşme söz konusudur. Burada mülakat yapan her kişi, söz konusu pozisyonun tek bir yönünü inceler - tecrübe, teknik bilgi, yönetim becerisi gibi. Sıralı görüşmeler de birebir görüşmelerin bütün dezavantajlarına sahiptir


DEĞERLENDİRME MERKEZİ

Bu yöntemde panel görüşmelerin tersine, adayların sayısı üçten fazladır. Adaylara, çalışmak istedikleri alan ile ilgili ve/veya genel yöneticilik yeteneklerini ortaya koyabilecekleri örnek olay / olaylar verilir. Belirlenen süre içerisinde eğitilmiş değerlendiriciler olayı izlemekle yetinirler. Süre sonunda örnek olay tartışılır. Adayların bu süre içerisindeki tüm tutum ve davranışları değerlendirmede dikkate alınır. Adaylar, bunun yanı sıra bazı testlerden de geçirilebilir.

TELEFON GÖRÜŞMELERİ

Sonuçları sağlıklı ancak uygulanması zor bir yöntemdir.

Özellikle ülkemizde az kullanılan görüşme tekniklerinden biridir. Kullanılıp kullanılmayacağı kararı yine pozisyona ve görüşmeleri yürütecek olan kişilerin tercihine kalmıştır. Telefon görüşmeleri iki şekilde kullanılabilir:

Bunlardan ilki gazete ilanında verilen telefonlara adayların başvurması ve telefon eden adaylarla görevliler tarafından telefonda bir ön görüşme yapılmasıdır
İkinci bir alternatif ise başvuran adayların özgeçmişleri üzerinden bir ön eleme yapılmasının ardından yüzyüze görüşmelere geçilmeden önce bir ikinci eleme unsuru olarak; veya özgeçmişte açık olmayan bazı konuları aydınlatmak amacı ile telefon görüşmelerinin yürütülmesidir.
Telefon görüşmelerinin en büyük avantajı diğer yöntemlere göre daha hızlı olmasıdır. En acil olarak ihtiyacınız olan bilgileri telefonda öğrenebilirsiniz. Ses tonu, dil hakimiyeti, telaffuz gibi konularda önemli bilgiler verir, ve bu nedenle özellikle telefonda müşteri hizmeti veren birimler için yapılan eleman alımlarında tercih edilen bir yöntemdir.


GÖRÜŞME SORULARI
Görüşmeye gitmeden önce en çok düşüneceğiniz ve kafanızı meşgul edecek konulardan biri görüşmede size ne gibi sorular sorulabileceğidir. Herhangi bir görüşmede size dört ayrı tipte soru sorulabilir.

İZLEME SORULARI

Projede kiminle çalıştınız? Projenin sonucu ne oldu? Proje ne zaman sonuçlandı? Proje üzerinde nerede çalışıyordunuz?
Bu firmadaki işinizden nasıl ayrıldınız? Neden ayrılmaya karar verdiniz?
Bu sorunu nasıl çözdünüz? Neden bu çözümü tercih ettiniz? Firmamıza başvurmaya nasıl karar verdiniz? Bizimle neden çalışmak istiyorsunuz?
YANSITICI SORULAR

Yansıtıcı sorular ile adayın belirttiği bir görüş, soru olarak yinelenir. Yansıtıcı sorular tartışmayı önler, çünkü söylenileni red veya kabul etmeden karşılık verme olanağı tanır. Örnek: "Yani şu anda çalıştığınız firmada uygulamaya konulan yeni sistemden memnun değil misiniz?"

YÖNLENDİRİCİ SORULAR

Yönlendirici sorular, belirli bir husus ya da konuya ilişkin bilginin istenmesi amacı ile kullanılır. Yönlendirici sorular genellikle adayın konu hakkındaki sözlerini tamamlamasından sonraya saklanır. Yönlendirici sorular iletişimi sürdürmek ya da huni tekniğini uygulayarak konuyu özellikle görüşmeciyi ilgilendiren noktaya getirmek amacı ile kullanılır. Örnek: "Direkt satışı bu kadar çok seviyorsanız neden reklam konusunda çalışmak istiyorsunuz?"

ARAŞTIRICI SORULAR

Şu anki görevinizden söz eder misiniz?
Tipik bir iş gününüzü tarif eder misiniz?
Şu anki ve önceki görevinizin size en cazip gelen yanı neydi?
Halihazırdaki görevinizin en hoşlanmadığınız yönü nedir?
Halihazırdaki pozisyonunuzda eksik olan ve yeni pozisyondan beklediğiniz neler var?
Bir önceki işinizden neden ayrılmıştınız?
Neden şu anda kariyerinizde değişiklik yapmak istiyorsunuz?
Kendinize bir kariyer planı hazırladınız mı? Hazırladıysanız hangi yönde ve neden?
Ne tür kararlar alırdınız?
Üstesinden geldiğiniz en büyük sorun neydi?
Müşterileriniz üzerinde en etkili olduğuna inandığınız satış tekniği nedir?
Zor bir satış görüşmesi sırasında genellikle nasıl bir yaklaşım kullanmayı tercih edersiniz?
Firmanızda uygulamaya koyabildiğiniz en büyük değişiklik neydi?
Sizce bir yöneticinin sahip olması gereken en önemli özellik nedir? Neden?
Sizce bu sektörün/firmanın önündeki en önemli engel nedir?
Başarılı olamadığınız/olduğunuz bir durum/olay ve nedenleri?